किरायाको आवश्यकता र प्राथमिकता


अध्यक्ष - तिलक राई
अग्रजहरुबाट तत्कालीन परिस्थितिको बेगलाई स्पर्श गरेर हाम्राआवश्यकता र प्राथमिकताहरुलाई समय अनुकूल व्यवस्थापन गर्न संगठनको माध्यमबाट सममुदायलाई संगठित गर्ने आधारको प्रकियमा किराया स्थापनाको सोच आएको देखिन्छ । मूलतःप्राकृतिक प्रकोप संसारिक प्रताडनसँगै मानवजातिको उत्पत्ति र विकासको क्रममाहाम्रा पुर्खा हरुले अवलम्बन गरेकाअभ्यासकाआधारहरु नै हाम्रो समुदायको धर्म, संस्कार, संस्कृति र परम्पराको रुपमाअनुशरण गरिआएको पाइन्छ ।
Read more

९औं राष्ट्रिय महाधिवेशनको महासन्देश


महासचिव - जीवन हाताचो राई
देश तथा विदेशमा छरिएर रहेका सारा किरात राईहरुको साझा एवं सर्वोच्च संस्था किरात राई यायोक्खाको मिति २०७२ फाल्गुन २३, २४ र २५ गते काठमाडौंमा सम्पन्न नवौं राष्टिय महाधिवेशनले नयाँ नेतृत्व चयन गरेको आजको दिन सम्म आईपुग्दा करिब ५ महिना पुरा भएको छ । विगत १ दशक भन्दा अघिदेखि केन्द्रिय कार्यसमितिमा विभिन्न जिम्मेवारिमा कार्य गर्दै आजको समयसम्म आईपुगी, संस्थाको महासचिवको नजरबाट किरात राई यायोक्खालाई हेर्दा, यो संस्था भाषा, धर्म, संस्कार, संस्कृति, इतिहास, कला ,साहित्य, ऐतिहासिक महत्व बोकेका पुरात्तात्विक स्थलहरु लगायतका किरात राई समुदायसंग प्रत्यक्ष एवम् परोक्ष सरोकार राख्ने सम्पूर्ण विषयको संरक्षण, सम्वर्द्धन, विकास
Read more

दोलखा, किरातीछाप र हामी किरातीहरु


चन्द्रकुमार राई हतुवाली
अध्ययनको क्रममा वि.सं.२०४५ सालमा काठमाडौं प्रवेशसँगै दोलखाको नाम नजिकबाट सुन्न पाएको हुँ । नेपाल ल क्याम्पसमा अध्ययन गर्ने क्रममा दोलखाका साथी श्याम बस्नेत (अधिवक्ता तथा सम्पदा मासिकका सम्पादक), उनकै दाइ कुमार बस्नेतसँग हामी कक्षागत साथी । त्यसरी नै मकवानपुर बसाइका क्रममा जेटीए देव खड्कासँगका सामिप्यता । किरात राई बान्तावाको इतिहास बोक्ने बुङवाखाको निकाल्ने क्रममा कम्प्युटर र डिजाइनमा सहयोग गर्नु हुने भाइहरु दिपक वली र रमेश वलीको हातेमालोले दोलखा जिल्लासँगको सामिप्यता निकै गहिरो नै हो भन्ने मलाई लाग्छ । पछिल्लो चरणमा श्रीमति इन्दिरा राईको युुएनडिपीको रोजगारको क्रमले झन यो सामिप्यलाई प्रगाढ बनाएको छ नै, अर्कोतिर दोलखा र किरात इतिहासको सम्बन्धलाई ताजा बनाउन र मेसो फुकाउन मदत पुगेको छ भन्ने अनुभव भएको छ । Read more

साकेला र साकेला सिलि सास्कृतिक परिचय


सुमन राई
सुमन राई - २०७४ साल बैसाख २७ गते बुधबारदेखी (यलेदोङ५०७७)किरातहरुको महानचाड साकेला उभौली धुमधाम रुपमा सुरुभएको छ । चार किरात संस्थाको संयुक्त रुपमा किरात माङहिम सानो हात्तिवन ब्यावस्थापन समितिले लिलितपुरको किरात माङहिममा बिहान ८ः०० वजे देखी बिधिपुर्वक पुजा गरी सुरु गरिएको थियो । किरात राईहरुले साकेला,किरात लिम्बुहरुले चासोक तङनाम,किरात सुनुवार कोईचहरुले फोलस्यादर,किरात याख्खाहरुले चासुवा भनेर पुकारिन्छ भने समग्रमा प्रकृति पुजक किरातहरुले भुमि पुजा गर्ने गरिन्छ । बिसेस गरी बर्षमा दुईचोटी यो चाड मनाईन्छ ।उभौली बैसाखे पुर्णिमा र उधौली मंसिरे पुर्णिमा ।
Read more

सुप्तुलुङ (तीनचुला)


अधिवक्ता शान्ति देवी राई

किरात राई समाजमा सुप्तुलुङ लाई मौलिक संँस्कृति तथा धार्मिक आस्थाको केन्द्र विन्दु मानिन्छ । मु न्धु मी कार्यविधिहरु गर्न गराउन सुप्तुलुङ एक महत्वपूर्ण ठाँउ वा स्थान हो । सुप्तुलुङले मुन्धुमलाई अझ गरिमामय र विशाल वनाउने काम गर्दछ । किरात राईहरुको प्रमुख पहिचानको प्रतिरुप सुप्तुलुङ हो । यसलाई सामाजिक संरचनाको स्तम्भ पनि मान्न सकिन्छ । किरातराईहरुको साँस्कृतिक अनुष्ठानको केन्द्रविन्दु भन्दा पनि फरक पर्दैन । सुप्तुलुङ किराती पूर्खाहरुले छाडिगएको पुर्खेउली सम्पत्ति हो ।
Read more

किरात राई जाति हुनुमा के–को पीडा ?

-गणेश राई किरात राई जातिका सहअस्तित्व बचाउन त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा अध्ययन गर्दै रहेका राई विद्यार्थीहरूले किरात राई विद्यार्थी सांस्कृतिक तदर्थ समिति गढन गरेका थिए,वि.स.२०४५ सालतिर । त्यही तदर्थ सकितिले अन्तत किरात राई यायोक्खाको रूप लिन पुगेको हो । यसको केन्द्रीय कार्यलय काठमाडौंमा रहेको छ । भने आज आएर किरात राई यायोक्खा २३ जिल्लामा शाखा विस्तार भइसकेको छ । Read more